Uspostavljanje strateškog okvira za definisanje Studije razvoja održivih i ekoloških modela gradskog transporta u Podgorici, sa akcentom na biciklizam
Uz podršku Kancelarije za održivi razvoj u Vladi Crne Gore, magistar arhitekture Zorica Tomanović završila je program usavršavanja u oblasti Integralnog urbanog planiranja i dobila sertifikat za 172 sata trajanja programa. Program je podržala organizacija Hifab international AB (www.hifab.se/training) i „Blekinge institute of technology“ iz Karlskrone, a finansirala SIDA – Švedska međunarodna razvojna organizacija (www.sida.se).
Opšti cilj programa je da ojača sposobnost organizacija i pojedinaca u zemljama u razvoju da razvijaju kapacitete i iskoriste stečeno znanje kako bi unaprijedili oblast integralnog urbanog planiranja u matičnim državama.
Saradnja sa Kancelarijom za održivi razvoj nastavlja se u cilju promocije projekta "Uspostavljanje strateškog okvira za definisanje Studije razvoja održivih i ekoloških modela gradskog transporta u Podgorici, sa akcentom na biciklizam", započetog na programu stručnog usavršavanja. Glavna motivacija pokretanja ovog projekta je nagli porast broja automobila u Glavnom gradu u poslednjih nekoliko godina, što za posljedicu ima permanentno zagađivanje vazduha, povećanje nivoa buke, otežano kretanje pješaka i drugih učesnika u saobraćaju. Uzrok tome leži velikim dijelom u nedostatku alternativnih rješenja gradskog transporta. Sa druge strane, očuvanje zdrave životne sredine i zdravlja građana neosporna je karika na putu evropskih integracija Crne Gore. Evropski trendovi su usmjereni ka smanjenju broja automobila u gradovima, razvijanju ekoloških i energetski efikasnih modela gradskog transporta - posebno biciklizma i očuvanju zdrave životne sredine i zdravlja ljudi.
Oslanjajući se na pomenute evropske i svjetske trendove u oblasti gradskog transporta koji favorizuju biciklizam kao savremeno rješenje javnog gradskog transporta, ciljevi ovog projekta usmjereni su na tri faze:
1. Kratkoročni ciljevi
- izrada studije koja će se inkorporirati u planska dokumenta i postaviti bazu za dugoročni razvoj biciklizma kao ekološkog modela gradskog transporta u Podgorici.
2. Srednjoročni ciljevi
- implementacija studije,
- povećana mobilnost određenih grupa građana;
- povećana svjesnost građana o važnosti zdravih i održivih modela gradskog transporta.
3. Dugoročni ciljevi
- izgrađena biciklistička infrastruktura;
- znatno smanjena upotreba automobila, smanjeno zagađenje vayduha i buke;
- očuvanje životne sredine i zdravlja ljudi.
U periodu od septembra do decembra 2009. godine, realizovane su sljedeće aktivnosti na promociji ideje:
1. pojedinačni razgovori sa brojnim subjektima, potencijalnim učesnicima u projektu, među kojima posebno izdvajamo: UNDP (Razvojni program Ujedinjenih nacija u Crnoj Gori), GTZ (Njemačka organizacija za tehničku pomoć i saradnju), Ambasada Republike Njemačke u Podgorici i nevladine organizacije EXPEDITIO - Centar za održivi prostorni razvoj iz Kotora i Green Home iz Podgorice.
2. 26. novembra 2009. godine održan je zajednički sastanak sa predstavnicima pomenutih organizacija na kojem je izražena njihova spremnost da daju logističku i finansijsku podršku u svim fazama razvoja i implementacije projekta. Rezultat sastanka bio je preliminarni dogovor o formiranju strateškog okvira za definisanje daljih koraka.
3. 16. decembra 2009. godine održana je finalna prezentacija prijedloga projekta pred predstavnicima pomenutih organizacija i Glavnog grada. Prezentacija je sadržala nekoliko segmenata kroz koje je arhitektica Tomanović izložila ne samo brojne argumente koji potvrđuju značaj uvođenja biciklizma kao sredstva javnog gradskog prevoza i njegovu ekspanziju u Evropi i svijetu, već i istakla potencijale Glavnog grada za razvoj istog. Kroz prezentaciju su dati i prijedlozi različitih mogućnosti za finansiranje izrade studije i budući monitoring njene implementacije. Učesnici su zaključili da bi realizacija projekta bila komplementarna dosadašnjim aktivnostima Glavnog grada usmjerenim na unaprijeđenje saobraćajne infrastrukture i opšte estetske dimenzije grada i da bi mogla značajno doprinijeti kvalitetu novog prostornog plana Opštine.
4. aktivnosti na uključivanju građana:
- anketa među građanima Podgorice kroz čije je razultate sagledano mišljenje o sadašnjoj situaciji u gradskom transportu, interesovanje građana za uvođenje biciklističkih staza, kao i opšte razumijevanje značaja ekoloških modela gradskog transporta u procesu očuvanja zdrave životne sredine i zdravlja ljudi. Dobijeni rezultati (1180 anketnih listova) pokazali su nezadovoljstvo građana sadašnjom situacijom u gradskom saobraćaju i veliku zainteresovanost za uvođenje biciklističkih staza.
- u nedostatku finansijskih sredstava za realizaciju planiranih aktivnosti, formirana je grupa za podršku projektu na popularnom web sajtu Facebook, i na taj način je ovaj popularni medij iskorišten u svrhu dobijanja povratnog mišljenja građana o samoj ideji. Ovim putem podrška arhitektici Tomanović i projektu stigla je od velikog broja građana, od mnogobrojnih institucija i ambasada u Crnoj Gori, a grupa je zaživjela kao prostor gdje građani razmjenjuju ideje i iskustva u ovoj oblasti;
- arhitektica Tomanovic animirala je veliki broj volontera koji su pomogli anketiranje građana i u januaru 2010. godine održala prezentaciju projekta za mlade volontere iz NVO Juventas.
5. uspostavljen je kontakt sa određenim kompanijama i nevladinim organizacijama iz Slovenije i Hrvatske koje se bave sličnim inicijativama. Zvanična pisma podrške projektu stigla su i od: NVO Zelena akcija iz Zagreba (www.zelena-akcija.hr), BEN-bicycling empowerment network - Južna Afrika (Netherlands based Interface for Cycling Expertise www.i-ce.nl). Značajna podrška je stigla i iz Kopenhagena u vidu elektronske verzije dokumenta “CYCLING-the way ahead for towns and cities” (European Commission, Luxembourg), koja je namijenjena ohrabrivanju donosioca odluka da započnu realizaciju jednog ovakvog projekta.
